İlaçta yokluk dönemi sürüyor

Mersin Eczacı Odası Başkanı Aliye Akgül Aydın, 2024 ve 2026 yılları arasında üç kez kur güncellemesi yapılarak ilaç fiyatlarında toplam yaklaşık %34 zam gerçekleştirilmesine rağmen, stok sıkıntılarının devam ettiğini belirtti. Aydın, “Geçtiğimiz yılın aralık ayından bu yana üç kez kur güncellemesi yapıldı. Toplam zam %34’e denk geliyor. Normal şartlarda bu zam ile ciddi bir düzeltme beklenirdi, ancak yokluklar devam ediyor” diyerek, fiyat artışlarının ilaç yokluğunu ortadan kaldırmadığını vurguladı.

İlaç fiyatlandırma sistemi, 2004 yılında enflasyonun düşük olduğu dönemde kur eşitliği (yüzde 100) üzerinden oluşturulmuş ve zaman içinde yüzde 80‑70‑60 gibi oranlarla güncellenmiştir. 2016’da yüzde 60’a düşürülmesiyle birlikte stok sıkıntıları belirginleşmeye başlamış, 2021’de pandemi ve yüksek enflasyon ortamında ise kur farkının gerçek artışı fiyatlandırma politikasıyla eşleşmemiştir. Aydın, “İlaç fiyat kararnamesi ilk kur eşitliğini 80‑70‑60‑% olarak belirledi. 2016’da yüzde 60’a düşürülmesiyle birlikte stok sıkıntıları belirginleşmeye başladı. 2021’de pandemi ile beraber enflasyonist ortamda, euro kurundaki artış oranıyla enflasyondaki artış oranı dahi birbirini karşılamazken, bir de yüzde 60’ının alınıyor olması, euro ortalamasının sürdürülebilir bir yanı yok” açıklamasını yaptı.

Bu yapı, yurt dışından ithal edilen ilaçların ülkeye girişinde sorun yaratmakta, yenilikçi ilaçlara erişimde ciddi gerilemeye yol açmaktadır. 2020 yılında Avrupa’da üretilen yenilikçi ilaçların Türkiye’deki erişilebilirlik oranı %17 iken, 2026’da bu oran %3’e düşmüştür. Ayrıca, 2024 yılından itibaren bazı kanser ilaçları (meme kanseri ve mesane kanseri) ve epilepsi ilaçları Türkiye pazarından çekilmiş, muadil ilaçların bulunmaması veya farklı yan etki profilleri nedeniyle hastalara risk oluşturmuştur. Aydın, “Kronik ilaç yokluğu 10 yıldır devam ediyor” diyerek, fiyatlandırma sisteminin güncel ekonomik koşullara uygun olarak yeniden düzenlenmesi gerektiğini vurguladı.